TULGAR Sistemi, sabit kanatlı platformlar için ASELSAN bünyesinde tasarlanmış bir vizör yansıtmalı kaska monteli gösterge sistemidir. Sistem, pilot ve hava aracının imkân ve kabiliyetleri ile görev sahası farkındalığını arttırmak amacıyla sayısal gece görüş, renkli ekran ve hassas kafa takibi teknolojilerine sahiptir.
Vizör yansıtmalı kaska monteli gösterge sistemi, havacılık alanında büyük bir dönüşüm ve ilerleme sağlayan, birçok farklı disiplinin bir araya gelerek mükemmel bir uyum içinde çalıştığı sistemlerdir. Bu sistemler, pilotların uçuş sırasında ihtiyaç duydukları kritik bilgileri anında gözlerinin önüne getirerek, hem uçuş güvenliğini artırır hem de pilotların görevlerine daha kolay odaklanmalarını sağlar.
Modern hava muharebesinde saniyeler, hatta saliseler hayati önem taşır. Pilotun, uçağın kokpitindeki göstergelere bakmak için başını aşağı eğmesi (Head-Down), hedeften gözünü ayırması anlamına gelir. ASELSAN tarafından geliştirilen TULGAR, bu sorunu ortadan kaldırarak tüm kritik verileri doğrudan pilotun vizörüne yansıtan, 5. nesil savaş uçakları (KAAN gibi) için kritik öneme sahip bir sistemdir.
Bu sistemler, ilk olarak yaklaşık 50 yıl önce ortaya çıkmış olmasına rağmen, günümüzde benzer sistemleri geliştirebilen ülke sayısı oldukça sınırlıdır.
TULGAR’ın geliştirilmesi, Türkiye’nin milli muharip uçak projesi KAAN kapsamında aviyonik yeteneklerin yerli kaynaklarla temini ihtiyacından doğmuştur. Geliştirme süreci 2023 sonlarında prototip üretimiyle somut aşamaya geçmiş ve 2024’te F-16 üzerinde uçuş testleriyle birlikte sistemin entegrasyon kabiliyeti değerlendirilmiştir. Testlerin başarıyla ilerlemesi, özellikle KAAN gibi 5. nesil özellikli platformlarda TULGAR’ın kritik bir alt sistem olarak kullanımını mümkün kılmaktadır.
Sistem Alt Birimleri:
- Kafa Birimi
- Elektronik Birim
- Kafa Takip Modülü
Kaska monteli kumanda sistemleri genellikle üç ana bileşenden oluşur. Bunlar, Kafa Birimi, Elektronik Birim, kafa takip sistemidir. Kafa Birimi, temel uçuş kaskı fonksiyonlarını yerine getirirken, Elektronik Birim uçuş ve silah sistemleriyle ilgili bilgileri sunar ve sensörlerden gelen videoları pilota aktarır. Kafa takip sistemi ise pilotun bakış açısına yönlendirilmiş silah ve sensör sistemlerinin etkinliğini artırır.
Kaska entegre kumanda sistemleri, havacılık endüstrisindeki teknolojik gelişmelerin bir örneğidir ve gelecekte de bu alanda daha da ilerlemeler sağlanması beklenmektedir. Bu sistemler, pilotların güvenliği ve görevlerini daha etkin bir şekilde yerine getirmeleri için önemli bir rol oynamaktadır.
TULGAR Kaska Monteli Gösterge Sistemi, milli savunma sanayimizin önemli projelerinden biri olarak geliştirilmektedir. Yurt dışından tedarik edilmesi durumunda karşılaşabileceğimiz düşük performanslı ürünlerin verilmesi, güncelleme olanaklarının kısıtlı olması veya yüksek bedeller talep edilmesi gibi sorunları önlemek amacıyla milli olarak geliştirilmesi büyük önem taşımaktadır.
T.C. Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı tarafından yürütülen Milli Muharip Uçak projesi kapsamında TULGAR Kaska Monteli Gösterge Sistemi ülkemizin ilk yerli savaş uçağı KAAN’da kullanılması planlanmaktadır.
Pilotlara ergonomik bir çözüm sunmak amacıyla kask birimi, hafif kompozit malzemelerden ve kullanıcıya göre üretilen iç kasktan oluşmaktadır. Aktif ve pasif gürültü önleme yetenekleri ile platform ve diğer kaynaklardan pilota ulaşan gürültüleri engeller.
Genel Özellikler:
- Vizör Yansıtmalı Renkli Ekran
- 40 Derece Görüş Alanı Entegre Sayısal Gece Görüş
- Hibrit (Ataletsel ve Optik) Kafa Takip Yeteneği
Sistem, binoküler ve vizör yansıtmalı olarak tasarlanmış olup, renkli ekran ve sayısal gece görüş teknolojilerini içerecektir. Bu sayede, semboloji bilgisinde renklere özel gruplandırmalar yapılabilecek ve pilotların daha etkili bir şekilde bilgi alması sağlanacaktır. Ayrıca, hibrit bir kafa takip sistemi kullanılacak ve iç kask pilotun kafa yapısına göre özel olarak üretilecektir. Vizör de, oksijen maskesi ve yüz formu uyumu açısından pilota özel kişiselleştirilecektir.
Kulaklıklarda aktif gürültü bastırma teknolojisi bulunacak ve üç boyutlu ses stereo olarak aktarılacak, bu da pilotun farkındalığını artıracaktır. Elektro-optik sistemlerden elde edilen 360 derece görüntü, yüksek hassasiyetli bakış hattı bilgisiyle vizöre yansıtılarak, pilotlara sanki uçağın gövdesi yokmuş gibi bir kullanım hissi sağlanacaktır. Bu sayede, pilotların uçuş sırasında daha rahat ve güvenli bir şekilde görevlerini yerine getirmeleri amaçlanmaktadır.
Sabit kanatlı platformlara uygun TULGAR Sistemi, dayanıklı tasarımı sayesinde zorlu çevre koşullarında kullanıma hazırdır
Genel Özellikler
- Hafif kask birimi
- Renkli ekran
- Pilot kafasına göre biçimlendirilmiş iç kask yapısı
- Sayısal gece görüş
- Hibrit kafa takip sistemi
- Aktif gürültü önleme
- Gözlük ile kullanıma uygunluk
- 3D ses uyumluluğu
- 40°(Y)-32°(D) görüş alanı
Arayüzler
- ARINC-818-2 Video Arayüzü ,
- Display Port Sayısal Video I/O Arayüzü
- Seri Arayüzler (RS-232/RS-485/RS-422)
- Ayrık I/O Arayüzü
- MIL-STD-1553 Arayüzü
Fiziksel Özellikler
- Kafa Birimi Ağırlığı: < 2.1 kg (oksijen maskesi dahil)
- Elektronik Birim (EB) Ağırlığı: < 5 kg
Teknik Özellikler
- Güç Girişi : 28 VDC (Nominal)
- Güç Tüketimi : 140 W (Nominal)/190W (Maksimum)
Çevre Koşulları
- Çalışma Sıcaklığı (EB) :-40°C/+70°C (Fan Soğutmalı) : -55°C/+95°C (İklimlendirilmiş Hava Soğutmalı)
- Depolama Sıcaklığı (EB) :-55°C / +95°C Kalifikasyonlar
- MIL-STD-810G W/Change 1
- MIL-STD-461G
- MIL-STD-1472G
- DO-254
- DO-178C
Yerlilik ve Teknoloji Bağımsızlığı
TULGAR, tamamen milli imkanlarla geliştirilen bir HMDS çözümüdür. Bu, Türkiye için dışa bağımlılığı azaltırken kritik savunma teknolojilerinde öz yeterliliğe önemli katkı sağlar. Özellikle ABD ve diğer Batılı ülkelerin aviyonik alt sistem tedarik zincirlerine erişimin zaman zaman kısıtlandığı günümüzde, yerli çözümler stratejik bir avantaja dönüşmektedir.
Hedef takip, taktiksel veri entegrasyonu ve pilot farkındalığını artırma gibi ileri işlevleriyle TULGAR, modern hava muharebe konseptlerinde pilotun performansını doğrudan etkiler. Bu da savaş uçaklarının etkinlik ve hayatta kalma oranını artırır.
Aşağıdaki tabloda TULGAR ile en bilinen HMDS muadili olan F-35 HMDS (ör. Collins/Elbit Vision Systems) arasındaki temel farklar özetlenmektedir:
| Özellik | TULGAR (Türkiye) | F-35 HMDS (ABD) | TopOwl (Fransa) |
| Görüntüleme Teknolojisi | Vizör Yansıtmalı Dijital | Vizör Yansıtmalı Dijital | Binoküler / Optik |
| Gece Görüş | Entegre Dijital | Entegre Dijital | Harici Takılabilir |
| Renk Desteği | Renkli Semboloji | Renkli Semboloji | Monokrom (Genelde) |
| Kullanım Alanı | Sabit Kanatlı (KAAN/Hürjet) | Sabit Kanatlı (F-35) | Helikopter / Sabit Kanat |
Kullanıcıya Sağladığı Avantajlar
TULGAR, pilotlara birçok operasyonel avantaj sunar:
- Bilgiye erişim süresini kısaltır ve kokpit iş yükünü azaltır.
- Gece ve düşük görüş koşullarında görev etkinliğini artırır.
- Göz-kafa koordinasyonuna dayalı bilgi sunumu ile refleks karar alma süreçlerini hızlandırır.
- Ergonomik yapı sayesinde pilot yorgunluğunu azaltır.
ASELSAN TULGAR, pilotun durumsal farkındalığını en üst seviyeye çıkararak muharebe sahasında “ilk gören ve ilk vuran” olma avantajını sağlar. Sensör füzyonu yeteneği sayesinde, uçağın altındaki veya arkasındaki bir tehdidi pilot vizöründe görebilir; bu da gökyüzünde 360 derecelik bir hakimiyet demektir.
TULGAR, Türkiye’nin havacılık aviyonik portföyünde milli bir kilometre taşı olarak değerlendirilebilir. Hem teknik özellikleri hem de stratejik yerli üretim avantajı ile modern hava platformlarında kritik öneme sahip bir sistemdir. Test süreçleri ilerledikçe ve KAAN gibi ileri projelere entegrasyonu tamamlandıkça, TULGAR’ın uluslararası HMDS pazarında rekabet edebilecek seviyeye ulaşması beklenmektedir.