ASELSAN tarafından geliştirilen TOYGUN Elektro-Optik Hedefleme Sistemi ((Electro-Optical Targeting System, EOTS), modern hava platformlarında düşük görünürlük, yüksek hassasiyet ve gelişmiş algılayıcı kabiliyeti gereksinimlerine yanıt vermek amacıyla tasarlanmış ileri seviye bir elektro-optik algılama ve hedefleme çözümüdür. Gömülü yerleşim mimarisi sayesinde aerodinamik sürüklemeyi azaltan ve düşük radar kesit alanına katkı sunan sistem, özellikle yeni nesil insansız savaş uçaklarında ve beşinci nesil muharip uçaklarda önemli bir rol üstlenmektedir. TOYGUN’un temel işlevi, platformların hem hava-hava hem de hava-yer görevlerinde yüksek çözünürlüklü görüntüleme, hedef tespiti, hedef takibi, mesafe ölçme ve lazerle hedef işaretleme yeteneklerini en üst düzeye çıkarmaktır. Bu kapsamda sistem, operasyonel sahada keşif ve gözetlemeden hassas taarruz görevlerine kadar geniş bir yelpazede kritik bir rol üstlenir. TOYGUN EOTS gövdeye entegre yapısı sayesinde platformun düşük radar kesit alanını korumasına olanak tanır.
Bu özellikler, TOYGUN’un özellikle derin taarruz (strike) görevlerinde, düşük görünürlüklü muharip platformlarla radara yakalanmadan sızma, hedef tespiti ve hedefe yönlendirme işlevlerini üstlenmesini mümkün kılar. Ayrıca sistem, keşif-gözetleme görevlerinde geniş alan taraması ve IR arama-iz takibi (IRST) rolü de üstlenebilir.
TOYGUN’un kullanım alanı yalnızca muharip yeteneklerle sınırlı değildir; sistem aynı zamanda durumsal farkındalık yaratmada, otonom navigasyon desteklemede ve hedef tanıma süreçlerinde görev alabilecek kapasiteye sahiptir. Yapay zekâ destekli görüntü işleme algoritmaları, ortam koşullarından bağımsız olarak sürekli ve kararlı hedef izleme performansı sağlar. Bu nedenle TOYGUN, geleceğin otonom harekât ortamları için temel bir elektro-optik bileşen niteliği taşımaktadır. Sistem, Milli Muharip Uçak (KAAN), Bayraktar KIZILELMA insansız savaş uçağı, ANKA 3 ve çeşitli yüksek irtifa uzun dayanım sınıfı insansız hava araçları için entegrasyon potansiyeline sahiptir; özellikle 2025 yılında KIZILELMA üzerinde gerçekleştirilen gömülü entegrasyon uçuş testleri, TOYGUN’un operasyonel olgunluğa hızla yaklaştığını göstermiştir.
Teknik Özellikler
- MWIR bantta çalışan yüksek çözünürlüklü termal kamera ve 1280×1024 piksel dedektör mimarisi
- İki eksenli mekanik ve iki eksenli optik stabilizasyonla desteklenen hassas görüş hattı kontrolü
- NATO uyumlu lazer hedef işaretleyici ve lazer mesafe ölçer; uzun menzilli işaretleme kabiliyeti
- Lazer nokta takipçisi ve çoklu hedef takibi için gelişmiş takip algoritmaları
- Lazer mesafe ölçer ve hedef belirleyici (designator): 1064 nm ve 1570 nm dalga boylarında çalışabilir; menzili yaklaşık 35 km; NATO STANAG 3733 kodlaması ile uyumlu
- Otomatik hedef tanıma (ATR) destekli yapay zekâ tabanlı görüntü işleme
- Entegre atalet ölçüm birimi (IMU) ve iç yönlendirme (internal boresight) mekanizması
- MIL-STD-1553B ve RS-422 üzerinden görev bilgisayarı ile yüksek hızlı veri iletişimi
- Sıvı soğutmalı yapı ve yüksek güç yönetim verimliliği
- Geniş görüş alanı kapsamında 360° azimut hareketi ve entegrasyona bağlı geniş elevasyon aralığı
- Sensör ünitesi ≤ 510 mm genişlik, ≤ 700 mm yükseklik, ≤ 660 mm derinlik; opsiyonel elektronik ünite ≤ 25 kg
- Sensör ünitesi ≤ 118 kg (opsiyonel elektronik ünite ile birlikte).
- –40 °C ile +70 °C aralığında operasyonel; –55 °C ile +70 °C aralığında depolama.
- Görüntü işleme, kenar-köşe yumuşatma, histogram eşitleme, sis/pus/atmosferik düzeltme, süper çözünürlük (superresolution), türbülans düzeltici ve hedef değerlendirme yetenekleri.
Genel Özellikler
- Gömülü tasarım yaklaşımıyla düşük radar kesit alanına katkı sunan optik yüzey geometrisi
- Hava-hava ve hava-yer görevlerine uyumlu keşif, gözetleme, IRST ve hedefleme fonksiyonları
- Yüksek performanslı görüntü işleme birimi ile sis, pus ve atmosferik bozulmaların düzeltilmesi
- En zorlu çevresel koşullarda çalışabilen dayanıklı mimari
- Otonom hedef tanımlama ve görev destek fonksiyonlarıyla insansız sistemlerde artırılmış görev verimliliği
- Görev bilgisayarları ile doğrudan veri entegrasyonu sayesinde gerçek zamanlı durumsal farkındalık
- Seri üretim planlamasına uygun esnek konfigürasyon seçenekleri
- Hedef belirleme, takibi ve işaretlenmesi süreçleri, sistemin AI destekli algoritmalarıyla otonomlaştırılabilir; bu da insansız muharip tiplerde önemli bir avantajdır.
TOYGUN’un KIZILELMA üzerinde gerçekleştirilen uçuş testleri, elektro-optik sensörlerin insansız savaş uçaklarına gömülü entegrasyonunda dünya çapında ilk örneklerden biri olarak değerlendirilmektedir. Bu testlerde sistemin yüksek hız ve değişken irtifa koşullarında stabil görüntü üretme, uzun menzilde hareketli hedef takibi ve yüksek doğruluklu lazer işaretleme yetenekleri doğrulanmıştır. Entegrasyon sürecinde veri iletişim altyapısının sorunsuz çalışması, TOYGUN’un modern görev bilgisayarlarıyla tam uyumunu göstermiştir. Tüm bu gelişmeler, Türkiye’nin elektro-optik sensör teknolojilerinde ulaştığı seviyeyi ortaya koymakta ve TOYGUN’u uluslararası muadilleriyle rekabet edebilecek bir konuma taşımaktadır.
TOYGUN EOTS gerek teknik tasarımı gerek platform uyumluluğu gerekse yapay zekâ odaklı algılama yetenekleriyle yeni nesil hava muharebe doktrininde önemli bir bileşen olmayı vadetmektedir. Gömülü EOTS mimarisi, düşük görünürlüklü İHA ve savaş uçağı tasarımlarında giderek daha kritik bir rol oynarken, ASELSAN’ın TOYGUN sistemi bu alanda Türkiye’yi küresel ölçekte rekabet edebilir üç ülkeden biri haline getirmiştir. Savunma sanayiinin sensör teknolojilerindeki bu ilerleme, hem milli platformların operasyonel bağımsızlığı açısından hem de geleceğin muharebe atmosferinde otonom karar-destek bileşenlerinin gelişimi açısından stratejik bir değer taşımaktadır.
Aselsan tarafından daha geniş bir teknoloji yol haritası kapsamında, TOYGUN’un yanı sıra IR arama-izleme sistemi KARAT’ın da testlerinin 2025-2026 yıllarında İHA platformlarında başlayacağı duyurulmuştur.
ASELSAN’ın yatırım sunumuna göre, TOYGUN sisteminin farklı varyantlarının (örneğin TOYGUN-100/200/300) üretimi planlanmaktadır.
TOYGUN EOTS, Türkiye’nin elektro-optik sensör teknolojilerinde yerli kabiliyetlerini ileri bir seviyeye taşımaktadır. Düşük radar kesit alanı (RCS) dostu tasarımı ve gömülü entegrasyon yaklaşımı, özellikle stealth ve düşük görünürlüklü muharip sistemlerde stratejik avantaj sağlar. KIZILELMA üzerine kazandırılan bu yetenek, insansız savaş uçaklarının derin taarruz görevlerinde radara yakalanmadan sızma ve hassas taarruz kabiliyetini güçlendirir.
Gelişmeler
Kasım 2025’te ASELSAN, TOYGUN EOTS’un Bayraktar KIZILELMA insansız savaş uçağına gövde içine başarıyla entegre edildiğini açıkladı. Bu entegrasyon, dünyada bir ilk olarak değerlendiriliyor: gömülü EOTS teknolojisinin bir insansız savaş uçağında kullanımı.
Çorlu’daki AKINCI Uçuş Eğitim ve Test Merkezi’nde gerçekleştirilen uçuş testlerinde, sistem farklı irtifa ve hız koşullarında kararlı termal görüntü sağlama, hareketli hedeflerde uzun menzilli takip ve lazer hedefleme işlevlerinde yüksek doğruluk sergilediği bildirildi. Ayrıca testler sırasında KIZILELMA’nın görev bilgisayarı ile TOYGUN arasında kesintisiz veri akışı sağlandığı ve sistemin zorlu çevresel koşullarda bile performansını koruduğu vurgulanmıştır.
Aselsan tarafından daha geniş bir teknoloji yol haritası kapsamında, TOYGUN’un yanı sıra IR arama-izleme sistemi KARAT’ın da testlerinin 2025-2026 yıllarında İHA platformlarında başlayacağı duyurulmuştur.