Çelik Kubbe

Gök Vatan’ın güvenliğini sağlamak amacıyla T.C. Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı (SSB) koordinesinde yürütülen Çelik Kubbe (Steel Dome); Türkiye’nin hava savunma yeteneklerini tek bir merkezden yöneten ve tüm hava tehditlerine karşı etkili bir “güvenlik şemsiyesi” oluşturan devasa bir “sistemler sistemi”dir. Bu proje, münferit bir silahtan ziyade; radarların, sensörlerin, füzelerin ve yapay zeka destekli komuta kontrol merkezlerinin ortak bir ağ yapısı altında bütünleşmesidir.

Çelik Kubbe Nedir?

Çelik Kubbe, ASELSAN, ROKETSAN, TÜBİTAK SAGE, HAVELSAN ve MKE gibi Türk savunma devlerinin geliştirdiği farklı menzil ve irtifalardaki tüm hava savunma sistemlerini birbirine entegre eden çok katmanlı bir mimaridir.

Sistemin temel felsefesi; alçak irtifadan uzay sınırına kadar gelen her türlü tehdidi (İHA, seyir füzesi, savaş uçağı, balistik füze) tek bir ortak hava resminde görmek ve en uygun mühimmatla etkisiz hale getirmektir. HAKİM Hava Savunma Yönetim Sistemi, bu yapının “beyni” olarak görev yapar ve yapay zeka algoritmalarıyla saniyeler içinde karar vererek hedefi en uygun bataryaya yönlendirir.

Neden Geliştirildi?

Çelik Kubbe’nin geliştirilmesindeki temel amaç, Türkiye’nin hava savunma kabiliyetlerini yabancı sistemlere olan bağımlılıktan kurtarmaktı. Böylece ülke, dış tedarik zincirlerinin ve siyasi kısıtlamaların dışında kalan, tamamen yerli çözümlerle kendi hava sahasını koruma yeteneği kazandı. Bununla birlikte proje, dronlardan seyir füzelerine, insansız sistemlerden savaş uçaklarına kadar uzanan geniş yelpazedeki tehditlere karşı bağımsız ve sürdürülebilir bir savunma doktrini oluşturmayı hedefliyordu. Bu hedef doğrultusunda çok katmanlı ve entegre bir mimari benimsenerek, farklı irtifa ve menzillerdeki tehditlere aynı sistem içinde etkin karşı koyma kabiliyeti sağlandı.

Çelik Kubbe’nin Katmanları ve Kullanılan Sistemler

Çelik Kubbe dört ana katman üzerine kurgulanmıştır. Her katman, belirli menzil ve irtifalardaki tehditlere odaklanır:

Sistem Bileşenleri: Araçlar ve Mühimmatlar

Bir Çelik Kubbe birimi sadece füzelerden oluşmaz; radar, komuta kontrol ve lojistik araçlarıyla bir bütündür.

Çok Alçak İrtifa Katmanı

• KORKUT 100/120/130/140: (35 mm çift namlulu top sistemi)
• İHTAR: Mini/mikro İHA karşıtı sistemler
• ŞAHİN: 40 mm Fiziksel İmha Sistemi
• GÖKBERK: Mobil lazer/taktik silah sistemi
• SUNGUR: Omuzdan ve Mobil Platformlardan Atılabilen kısa Menzilli Hava Savunma Füzesi

Alçak İrtifa Katmanı

• GÜRZ: Hibrit Hava Savunma Sistemi (Füze+35mm Top)
• BURÇ: Mobil Hava Savunma Sistemi (Sungur Füzesi+20mm Top)
• HİSAR A+: Mobil Hava Savunma Füze Sistemi (10-25 km)

Orta İrtifa Katmanı

• HİSAR O+: Mobil Hava Savunma Füze Sistemi (25-50 km)
• GÖKDEMİR: Mobil Hava Savunma Füze Sistemi (25-50 km)

Yüksek İrtifa Katmanı

• SİPER BLOCK1/2/3: Mobil Hava Savunma Füze Sistemi (60-150+ km)

Kullanılan Füze ve Mühimmatlar

• ATOM 35/40 mm: KORKUT sisteminde kullanılan, parçalanarak bulut oluşturan akıllı mühimmat.
• SUNGUR: Omuzdan veya araçtan atılan, kızılötesi (IIR) arayıcı başlıklı portatif füze.
• HİSAR A/O Serisi: Dikey atım kabiliyetine sahip, çift darbeli motor teknolojili kısa ve orta menzilli füzeler.
• GÖKDOĞAN & BOZDOĞAN: Aslen hava-hava füzesi olan ancak GÖKDEMİR sistemiyle karadan havaya kullanılan füzeler.
• GÖKTAN: Karadan karaya fırlatılan, güdümlü mühimmat sistemi.
• SİPER BLOCK-1/2: 60-150+ km menzilde stratejik hedefleri vuran uzun menzilli füzeler.

Radar, Elektronik Harp ve Sensör Ağı

• HAKİM: Hava Savunma Yönetim Sistemi
• KALKAN-II: Orta irtifa hava savunma radarı.
• ALP 100-G (AESA): Taşınabilir Silah Tespit Radarı.
• ALP 300-G (AESA): Hava Gözetleme ve Erken İhbar Sistemi
• PUHU: Taşınabilir Dinleme ve Kestirme Sistemi
• REDET II: Radar Elektronik Destek/Elektronik Taarruz
• KORAL 200: Mobil Elektronik Harp Sistemi
• ILGAR 3-LT/NG: Mobil Elektronik Taarruz Sistemi
• VURAL: Radar Elektronik Destek Sistemi
• EJDERHA: Yüksek teknolojiye sahip elektromanyetik dron önleyici.
• TURAN: Haberleşme sistemi

Batarya Yapısı:

Hava savunma doktrininde bir “sistem” genellikle birden fazla bataryadan oluşur. Çelik Kubbe’nin ana bileşenleri olan HİSAR ve SİPER sistemlerinin standart bir batarya yapısı yaklaşık olarak şöyledir:

SİPER Batarya Yapısı (Örnek)

• 1 Adet Filo Komuta Merkezi: Tüm koordinasyonu sağlar.
• 1 Adet Arama Radarı (ALP 300-G): Uzun menzilli tarama yapar.
• 1 Adet Atış Kontrol Radarı (ALP 100-G): Füzeyi hedefe yönlendirir.
• 6-8 Adet Füze Fırlatma Sistemi (FFS): Her bir araç üzerinde 6 adet füze taşıma/fırlatma kanisteri bulunur.
• Füze Sayısı: Bir tam bataryada yaklaşık 36 ile 48 adet kullanıma hazır füze bulunur.

HİSAR-O+ Batarya Yapısı

• 1 Adet Atış Kontrol Merkezi.
• 1 Adet Mobil Radar (KALKAN 400-G).
• 3 Adet Füze Fırlatma Aracı: Her araçta 6 füze bulunur (Toplam 18 füze/batarya).
• 1 Adet Elektro-Optik Sistem.

Teknik ve Genel Özellikler

• Yapay Zeka Entegrasyonu: Tehditlerin önceliklendirilmesi ve hangi füzenin ateşleneceğinin belirlenmesinde AI desteği kullanılır.
• Ağ Merkezli Haberleşme: RADNET ve T-LINK protokolleri ile tüm radarlar veriyi anlık olarak paylaşır.
• Dikey Atım Yeteneği: HİSAR ve SİPER füzeleri dikey atış yaparak 360 derece koruma sağlar.
• Çoklu Hedef Angajmanı: Tek bir batarya aynı anda 10’dan fazla hedefe kilitlenip füze yönlendirebilir.
• Mobilite: Tüm sistemler tekerlekli (8×8 veya 6×6) araçlar üzerindedir ve hızlıca yer değiştirebilir (Shoot-and-Scoot).
• Dost-Düşman Tanıma (IFF): Gelişmiş IFF Mod-5 sistemi ile dost unsurların vurulması engellenir.

Çelik Kubbe, Türkiye’yi dünyada katmanlı hava savunma sistemini uçtan uca üretebilen ve entegre edebilen sayılı ülkelerden biri konumuna getirmektedir. Bu sistem sadece bir savunma kalkanı değil, aynı zamanda Türkiye’nin teknolojik egemenliğinin bir simgesidir.